Bezoek aan Marokko

Geografie:

Marokko is gelegen in de noordwest hoek van Afrika met in het westen de Atlantische oceaan en in het noorden de Middellandse zee. Marokko heeft vier gebergte ketens, in het noorden evenwijdig aan de kust met de middellandse zee is het RIF gebergte. Vanuit de kust in het zuidwesten bij Agadir lopen drie andere ketens richting het noordoosten, van west naar oost zijn dit de voor-Atlas, de hoog-Atlas en de Anti-Atlas. De hoogste pieken en de hoogste passen bevinden zich in de hoog-Atlas ten oosten van Marrakesh. Volgens de Griekse mythologie is dit de locatie waar de halfgod Atlas het hemelgewelf draagt. Alle vier de gebergteketens zijn gevormd bij de botsing van Afrika met Europa.
Vanaf de Atlas stroomt het overtollige regen- en smeltwater in diverse rivieren richting het vlakke noordwestelijke deel en richting de woestijn. In de ijstijd eindigde de laatste in grote meren waar nu woestijn is. De Draa stroomt ook richting de woestijn maar eindigt uiteindelijk in de Atlantische Oceaan, de rivier stroomt vanaf het hooggebergte naar de woestijn en buigt daar naar het zuidwesten af om vervolgens rond de zuidkant van het Atlas gebergte de Atlantische Oceaan te bereiken. Alleen tegenwoordig bereikt het water van de Draa de Oceaan niet meer. Het water bereikt amper het woestijngebied ten oosten van de Anti Atlas.
Aan de westzijde van het Atlas en aan de noordzijde van het Rif gebergte is het landschap vlak. Hier bevinden zich de grote steden van Marokko, met de afstammelingen van de Arabieren als hoofdbewoners. De bewoners van het Atlas en Rifgebergte en de gebieden ten oosten en zuiden van beide bergketens zijn de afstammelingen van de oorspronkelijke bewoners van Marokko, de Berbers.

Klimaat.

Het klimaat aan de Middellandse zee en langs het grootste deel van de west kust is Mediterraan. In de bergen is het klimaat alpien, de strook zuidelijk en zuidoostelijk van het Anti-Atlas gebergte is semi-aride tot woestijnachtig.
Het Mediterrane klimaat is warm en droog in de zomer, zacht en nat in de winter. Het alpiene klimaat is in de zomer overdag warm met aan het einde van de dag de kans op enkele stevige regenbuien. In de nacht koelt het sterk af. In de winter valt in het hoog gebergte (boven de 2000m) op grote schaal sneeuw en zijn de temperaturen beneden het vriespunt. In het Rif gebergte valt er per jaar gemiddeld 2 meter neerslag en in het hoog-Atlas ruim 70 cm. Langs de kust valt de meeste neerslag in de noordelijke Gharb vlakte (80cm ) tot minder dan 20 cm in de meest zuidelijke kuststreken. De aanwezigheid van de koude Canary stroom langs de westkust heeft een matigend effect op de temperatuur en de hoeveelheid neerslag. Aan het einde van de lente en de zomer waait er een hete droge stoffige wind, de shargi, vanaf het Atlas gebergte over de vlakke kuststrook waarbij de temperaturen in de steden kunnen oplopen tot boven de 40 oC.

Geschiedenis

De oude Arabieren kende Marokko al als al-Maghreb al-Aqsa, het land van de ondergaande zon. De prehistorie van de Maghreb – het gebied van het huidige Marokko, Algerije, Tunesië en Libië – is onbekend en schimmig. Over de afkomst van de oorspronkelijke bevolking – de Berbers- is weinig bekend en ze worden vaak beschouwd als verre afstammelingen van de Basken, Kelten of zelfs de Neanderthalers. Er bestaan wat ideeën en theorieën dat de berbers uit de Kaukasus afkomstig zijn.
Aan het eind van de laatste ijstijd was Noord Afrika veel natter dan tegenwoordig en grotendeels bedekt met bossen. De Sahara was vergelijkbaar met de huidige Serengeti, een uitgestrekte grasvlakte afgewisseld met bos en veel rivieren. Rond 4000 voor Christus ontstonden de eerste woestijngebieden in het zuiden en oosten waardoor de Berbers geïsoleerd raakten van de zuidelijke volkeren en de volkeren in het oude Egypte. Uit opgravingen blijkt dat rond 2500 voor Christus paardrijdende volkeren vanuit de Sahara contact hebben gelegd met de toenmalige bevolking. Hieruit zijn de huidige berbers van de Maghreb ontstaan.
In de eeuwen voor het begin van de jaartelling hebben de Feniciërs diverse kleine koloniën gesticht langs de kust van de Middellandse zee. Hieruit ontstonden kleine Berberse koninkrijken in de Maghreb welke later samen zijn gegaan tot drie koninkrijken:
• Massyla gelokaliseerd in het huidige Tunesië
• Masaesyla gelokaliseerd langs de Algerijnse kust
• Mauretania gelokaliseerd het huidige Lixus in Marokko.
Deze drie koninkrijken hebben een belangrijke rol gespeeld in de eerst en tweede Punische oorlog tussen Carthago en de Romeinen. In de eerste oorlog streden de koninkrijken Massyla en Masaesyla mee aan de kant van Carthago waardoor de Romeinen een aantal belangrijke nederlagen hebben geleden. Voor het uitbreken van de tweede Punische oorlog hebben de Romeinen beide Berberse rijken weten over te halen om de kant van de Romeinen te kiezen. Het rijk Massyla heeft op het laatste moment toch de kant van Carthago gekozen en is daarvoor door de Romeinen totaal verwoest. Het rijk Mauritanië bleef lange tijd onafhankelijk maar in 40 BC hebben de Romeinen een eind gemaakt aan enige Berberse autonomie in de Maghreb. Pas na de ondergang van het Romeinse rijk in de 5de eeuw na Christus hebben de Berbers hun autonomie terug gekregen, ondanks diverse niet succesvolle pogingen van het Byzantijse rijk en de Vandalen om de Berbers te overheersen.
De eerste contacten met de Islam dateren van de 7de eeuw na Christus. In deze tijd kwamen de troepen van Uqba bin Nafi aan in het huidige Tunesië. De Berbers van de woestijn en het Atlas gebergte hebben lange tijd gestreden tegen de overheersing van Uqba bin Nafi met zijn Arab cavalerie en Berbers infanterie. Pas in de 8de eeuw is er een Arabische basis ontstaan in centraal Marokko. In deze tijd waren alle Berbers inmiddels al overgegaan tot de Islam, niet uit overtuiging maar meer uit levensbehoud omdat bleek dat het als moslim goed leven is met de veel beter bewapende Arabieren. Niet-moslims in de Islamitische wereld ontberen diverse privileges en mogen geen politieke of hoge militaire functies innemen. In principe zijn alle nieuw toegetreden moslims ondergeschikt aan het Kalifaat in Bagdad maar door de grote afstand ontstond er een eigen vorm van geloof in Marokko waardoor de oostelijke Arabische dynastieën en ook het Turkse Ottomaanse rijk weinig in Marokko hadden in te brengen.
Tegenwoordig is dit nog steeds zo, de Islam in Marokko is zeer liberaal in vergelijking met die op het Arabische schiereiland.
Marokko heeft in zijn bestaan altijd diverse Berberse koninkrijken gehad welke meestal een eeuw in stand blijven en dan weer uit elkaar vallen als de macht van de dominerende stam afneemt. Veel van de oude steden van Marokko zoals Meknes, Fes, Marrakesh zijn ontstaan als hoofdstad van dit soort rijken.
In de 14de eeuw kwamen de eerste Europese schepen naar de kust van Marokko en veroverde of stichten kuststeden en havens. In de eerste eeuwen waren het voornamelijk Portugese en Spaanse schepen en in de 19de eeuw begon ook Frankrijk zijn interesse te tonen, eerst alleen in handel maar in 1912 kwam geheel Marokko onder Frans bestuur. Kort hierna landde 90000 Spaanse soldaten bij Melilla om de eigen enclaves in Marokko veilig te stellen. Beide landen kwam tot overeenstemming en Frankrijk hield de controle over 90% van het land. Pas na de tweede wereldoorlog heeft Frankrijk het bestuur van Marokko weer overgedragen aan de Marokkanen zelf. Spanje heeft nog steeds een aantal enclaves in Marokko en ondanks Marokkaanse druk wil het deze nog niet teruggeven.

Steden

Casablanca

Casablanca of op zijn Marokkaans Dar El-Baïda, is ontstaan uit de settlement Anfa van de Berber stam de Barghawata. Anfa was de hoofdstad van deze stam en maakt nog steeds deel uit van de westelijke wijken van Casablanca. De naam Casablanca betekend het witte huis en is afkomstig van de Portugezen. Zij hebben het gebied in de 15de en 16de eeuw voor lange tijd in bezit gehad. In 1755 is Lissabon in een zeer zware aardbeving volledig verwoest en hebben de Portugezen het gebied rond Casablanca moeten verlaten. Na het vertrek van de Portugezen namen de Arabieren de controle over de regio weer over en de invloed van Casablanca is snel minder geworden. In 1830 was het niet meer dan een dorp van 600 inwoners.
In het begin van de 20ste eeuw hebben de Fransen Marokko als kolonie in bezit genomen. In deze tijd is Casablanca uitgegroeid tot een grote stad maar met een relatief klein oud centrum, de Medina. De Fransen hebben later ondermeer Quartier Habous gebouwd als een soort van aanvulling en vervanging van de Medina van Casablanca.

Fes

In 789 na Christus is Fes ontstaan als hoofdstad van één van de eerste grote Marokkaanse rijken. De naam Fes is mogelijk afkomstig vanuit het Arabische woord voor bijl. In het begin was het een gemiddelde Berberse stad maar is sterk gegroeid met de komst van 8000 families afkomstig uit Andalusië en groepen Arabische families afkomstig uit Kairouan (gelegen in het huidige Tunesië). Door de eeuwen heen heeft Fes periodes van welvaart en verval gekend, de laatste voornamelijk door burger oorlogen en ziektes.
Fes bestaat uit drie totaal verschillende delen, Fès el-Bali dat bestaat uit de Medina en een aantal omliggen wijken buiten de oude stadsmuren. Fès el Jdid, bestaande uit de Jewish Quartes (mellah) en het Koninklijke paleis en Fès Ville Nouvelles, het administratieve deel gebouwd tijdens de Franse overheersing.

Meknes

Meknes is ontstaan in de 10de eeuw na Christus als woongebied van de Berber stam Meknassis. Pas in de 17de eeuw is Meknes pas goed gaan bloeien nadat het tot hoofdstad is uitgeroepen van het koninkrijk van de Alawite dynasty. De opbloei van de stad is van korte duur geweest want na de dood van de toenmalige koning is de hoofdstad verplaatst naar Marrakesh. De aardbeving van 1755 die Lissabon totaal heeft vernietigd heeft ook Meknes zwaar beschadigd. Pas met de komst van de Fransen in 1912 is de stad in betekenis toegenomen. De Fransen hadden hun militaire hoofdkwartier in de stad gevestigd en hierdoor kwamen vele Franse boeren naar de stad toe om gebruik te maken van de zeer vruchtbare grond rond de stad.

Marrakesh

Marrakesh is ontstaan in 1062 en moest één van de belangrijkste artistieke en culturele centra’s van de Islam wereld worden. De stad heeft zijn beste dagen gehad onder het bestuur van de zoon van de stichter en is hoofdstad gebleven tot aan de instorting van de Almohad dynastie in 1269. Met de komst van de Sadiaans dynastie is Marrakesh weer korte tijd hoofdstad geweest. Dit raakte de stad later weer kwijt met de Alawites dynastie. In de Franse tijd was de stad van weinig betekenis en pas met de komst van het toerisme in Marokko is de stad weer gaan opbloeien.

 

 

Eigen ervaringen

Met een late avondvlucht zijn we via Frankfurt naar Casablanca gevlogen om na een paar uurtjes nachtrust vroeg in de morgen de stad in te gaan. In Casablanca is heel veel te zien en als je maar weinig tijd hebt zoals wij, is een bezoek aan de Hassan II moskee en omgeving en de Quartier Habous (Nouvelle Medina) wel een vereiste om in ieder geval even naar toe te gaan.
De Hassan II moskee bevindt zich bij de haven aan de waterkant en bestaat uit een groot complex rond een groot plein. De minaret van de moskee is 210 m hoog en is daarmee de hoogste minaret in het gehele moslim gebied. De moskee staat op een locatie waar eerst een dichtbewoonde krottenwijk was en is gebouwd ter ere van de zestigste verjaardag van koning Hassan II. De bewoners van de krottenwijk zijn zonder enige compensatie hun huizen uit gezet en moesten zelf maar zien waar ze nieuwe huizen konden bouwen.
De moskee is ontworpen door een Franse architect en heeft meer dan 500 miljoen US Dollars gekost. De buitenkant van de moskee is typisch Franse bouwstijl terwijl de binnenzijde veel meer Marokkaans aan doet. Het is de enige moskee toegankelijk voor niet-moslims.
De Quartier Habous oftewel Nouvelle Medina is gebouwd in de Franse tijd. Het gebied is de tegenhanger van de Ancienne Medina. Quartier Habous is het district van de Holy Men en is gebouwd om het grote woning tekort in Casablanca optelossen. De Franse architecten hebben een goede mix gemaakt van traditionele Marokkaanse architectur met moderne technieken en faciliteiten. Het resultaat is een geïdealiseerde maar zeer aantrekkelijke Franse versie van een Marokkaanse Medina.
Na dit snelle bezoek hebben we de stad verlaten om langs de kust richting Rabat te gaan. Bij Rabat zijn we het binnenland binnen gegaan. Onderweg naar Fes passeerden we eerst Meknes, deze naam is afkomstig van de Berber stam Meknassis. Zij hebben de stad in de 10de eeuw gesticht. De stad is de derde Koningsstad na Fes en Marrakesh. Fes is ontstaan in 789 na Christus, de naam is mogelijk afkomstig van het Arabische woord voor "bijl". Vanaf de eerste dagen staat Fes bekend om zijn hoge kwaliteit leer en in de middeleeuwen heeft er levendige handel plaatsgevonden met geheel Europa. Fes wordt gezien als de meest traditionele Marokkaanse stad en dit laat zich vooral goed zien in Fes el-Bali. Dit stadsdeel bestaat uit smalle straten waar geen auto in kan komen. Al het transport vindt plaats op ezels en muildieren.
De stad bestaat uit drie delen, Fes el-Bali (Old Fès), het Fes van voor de 14de eeuw, verder Fes el Jdid (New Fès) wat ontstaan is in de 15de eeuw om de vele vluchtelingen (joden en moren) uit Spanje te herbergen en het laatste en meeste nieuwe deel Fes Ville Nouvelle. Dit deel is gebouwd tijdens de 50 jaar Franse bezetting.
In Fes zijn heel veel mensen die zich als gids aanbieden maar het is aan te raden om hier geen gebruik van te maken. Tegenwoordig moet je een gekwalificeerde gids zijn om toeristen te mogen rondleiden. Het gebeurde namelijk heel vaak dat de gelegenheid gidsen bonussen krijgen van winkeliers om de toeristen naar hun winkel te lokken en aan te sporen om maar zoveel te kopen. Wij zijn met een gecertificeerde gids eerst naar het Royal Palace (Dar el-Makhzen) gegaan. In verband met het komende bezoek van de koning aan Fes was men druk bezig om de messing deuren te poetsen. In het verleden deed men dat met sinaasappels, maar tegenwoordig gebruikt men veel meer chemische poetsmiddelen.
Na het bezoek aan de Royal Palace hebben we nog door de Mellah (Jewish quarter) gewandeld. Dit is de locatie waar de joden, in de 15de eeuw verdreven uit Spanje, zijn gaan wonen. Tegenwoordig wonen hier geen joden meer, deze zijn na 1948 allemaal naar Israel vertrokken. Heel lang hebben de joden, moslims en christenen in Marokko vreedzaam en in goede harmonie naast elkaar geleefd, hierin is in de 19de en 20ste eeuw een verandering ingekomen. Mogelijk door de negatieve houding van de westelijke wereld voor de Islam en zijn gelovigen. Vanuit de oude joodse wijk heb je door een poort een prima uitzicht op het Andalus quarter. In dit stadsdeel zijn de moren uit Spanje gaan wonen.
Hier vandaan naar de Borj Nord gegaan. Dit is de een van de twee forten welke in de laat 16 de eeuw zijn gebouwd door Sultan Ahmed al-Mansour met als doel om de inwoners van Fes onder controle te houden. In de morgen heb je vanaf het Borj Nord een uitstekend uitzicht over Fes el-Bali.
Een bezoek aan een pottenbakkerij stond niet op ons programma maar op verzoek van een van onze reisgenoten hebben we een van de vele authentieke pottenbakkerij bezocht. De volledige fabricage is nog handenarbeid, inclusief het maken van de mozaïek tafels en het schilderen van scahlen, borden. Hierna zijn we door de Medina gaan dwalen. Wat een Medina is, is voor ons moeilijk van te voren voor te stellen. De Medina in Fes beslaat geheel Fes el-Bali en bestaat uit kleine straatjes met heel veel winkels, marktkramen, bazaars en cafe’s. Een heel groot deel van de bevolking van Fes woont in de Medina en als je in de smalle straatjes rondloopt zie je wel veel deuren maar geen ramen. Dit komt doordat de huizen naar binnen zijn gebouwd. Alle huizen hebben een grote binnen plaats waar het dagelijkse leven plaatsvindt. Deze bouwstructuur is ontstaan om de vrouwen de nodige privacy te geven. Van de Islamitische vrouwen wordt namelijk verwacht dat ze op straat gesluierd en zwaar gekleed rondlopen. Dit is niet nodig in de eigen huiselijke kring.
Vanaf zijn ontstaan in de zesde eeuw na Christus staat Fes bekend om zijn hoge kwaliteit leer. Hierom was één van de hoogtepunten een bezoek aan een van de laatste overgebleven leerlooierijen van Fes. Het ontdoen van de haren, wassen, reiniging en verven van de huiden is nog steeds voeten en handarbeid. Het ontvetten en schoonmaken van de huiden gebeurt nog steeds met een mengsel van duivenpoep, kalk en water. Vanuit de duivenpoep komt na een korte tijd ammoniak vrij.
De volgende dag hebben we de High Atlas gekruist. We zijn hierbij over de Col du Tichka gereden. Dit is de hoogste pas (2260 m) van het Atlas gebergte. Bij het afdalen aan de andere kant merk je gelijk een groot verschil tussen de west en oost zijde. Waar de westkant van het Atlasgebergte groen is met uitgestrekte akkers, is de oostzijde een stuk droger met alleen langs de talloze rivieren en beken dadelpalmen en akkers. Ten oosten van Col du Tichka vormen deze rivieren en beken samen het stroomgebied van de rivier de Draa. Het water is afkomstig van de sneeuw en regen dat in het Atlas gebergte valt en verder van de soms zeer hevige stortbuien in het gebied tussen de High Atlas en de Anti Atlas.
Langs de Draa bevinden zich talloze steden, dorpen en gehuchten. Een van die steden is Ouarzazate en is wereldberoemd om de Atlas Corporation studio's. In deze studio zijn veel scene's van films opgenomen waarbij een woestijnachtige omgeving noodzakelijk is. Op het terrein staan nog heel veel decor stukken. Op deze locatie zijn films als Cleopatra, de Gladiator, Asterix and Obelix, Lawrence of Arabia, Jewl of the Nile, Alexander volledig opgenomen. Aan de huizen en andere gebouwen van Ouarzazate is zeer goed te zien dat er goed geld aan de film industrie verdiend wordt.
De volgende morgen stond er drie Toyota Landcruisers op ons te wachten. Wij namen afscheid van onze buschauffeur en we zullen hem pas terug zien in Ãït-Benhaddoù. Voor het volgende stuk en de Sahara is de bus totaal niet geschikt. Voordat we wegrijden uit Ouarzazate brengen we eerst nog een bezoek aan de lokale Kashba. Een Kashba is een gebouw volledig opgetrokken uit hout en klei en is vaak de woning van de heerser van de directe omgeving. Omdat het in dit gebied maar weinig regent, is klei een perfect bouwmateriaal.
Na Ouarzarate kruisen we het Anti Atlas gebergte, dit is een middelgebergte. Doordat elke vorm van begroeiing ontbreekt, zijn de lagen van het gesteente uitstekend te zien. Het landschap laat zien dat hier ooit flinke rivieren hebben gestroomd. Nu staan de rivierbeddingen en watervallen het grootste deel van het jaar droog maar bij de soms optredende hevige stortbuien lopen ze vaak vol.
Na het middelgebergte kom je aan in Agdz. Na deze plaats hebben we de vaste weg verlaten om kris kras door het dal van de Draa te gaan rijden. Hierbij komen we langs diverse kleine dorpen. Het dal van de Draa en het contrast met het omringende droge gebergte is schitterend. Omdat de Draa hier nog voldoende water voert zijn er heel veel akkers en dadelpalmen aanwezig langs de rivier. Al de dorpen vanaf het Anti-Atlas gebergte tot aan de woestijn hebben hun ontstaansrecht te danken aan de vele kameelkaravanen welke vanuit de woestijn richting Marrakech gingen. In de dorpen werd tol geheven en kon men de kamelen vervangen door uitgeruste dieren.
We zijn het dal van de Draa verder doorgereden waarbij we op heel veel mooie plaatsen hebben gestopt. De laatste grote plaats is Zagora en daar vonden we een bord met de verwijzing dat Timboektoe nog 52 dagen reizen is. Bij net zo een bord heeft Michael Palin zich laten fotograferen op zijn reis door de Sahara.
Tamegroute is onze volgende stop waar we in het dorp hebben rondgelopen. In de smalle straatjes overdekte straatjes lopen diverse kinderen met ons mee waarbij een meisje van rond de 12 jaar. Elke keer als we een foto maken rent ze met een vinger zwaaiend op ons af onder het roepen van No, No, No.
Tijdens de rondleiding laat men ons zien hoe de woestijnberbers wonen. Dit dorp bevat verder een hele oude bibliotheek met boeken en perkament rollen. Voordat we verder gaan richting de Sahara krijgen we thee te drinken in een kleine winkel vol met gebruiksgoederen en antiek waaronder een paar oude voorlaad geweren en pistolen. Het idee is leuk want men hoopt hiermee te bereiken dat we iets kopen. Na dit dorp zijn we op kamelen verder gegaan tot aan ons kampement bij de Tinfou duinen.
De volgende morgen zijn we met de 4WD landcruisers verder gereden, de auto's zijn bij de laatste benzine pomp voor de Sahara volgegooid. Hier begint een Frans stel een scene te maken, ze rijden vanaf de verkeerde kant de benzinepomp in en daarbij kunnen ze niet meer verder omdat een van onze auto's bij een pomp staat. Het gedrag van de twee Fransen is zeer kolonialistisch en ze beginnen flink kwaad te worden omdat onze Marokkaanse chauffeurs absoluut gaan haast hebben. De volgende stop is Tagounite, dit is een typisch woestijn dorp. Witte huizen waarbij de eerste verdieping breder zijn als de onderste. Hierdoor ontstaat een overkapping over de steeg tussen de huizen.
In het laatste dorp Mhamid eindigt de asfaltweg, er wordt hier eten en drinken voor de komende dagen ingeslagen. We rijden nu verder over zand en rotsen tot aan de Erg Chegaga. De weg daar naar toe gaat langs een aantal kleine dorpen gelegen bij natuurlijk bronnen en we kruizen een aantal droge zijrivieren van de Draa. Omdat we vroeg zijn stoppen we voor een aantal uren bij een kleine oase. Bij de Erg Chegaga staan de tenten voor de nacht al klaar.
De tenten staan tussen de duinen in waardoor er geen wind is. Dit maakt het erg benauwd en we besluiten om naar de top van het hoogste duin te gaan voor het aanschouwen van de zonsondergang. Dit is een klim van ruim 70 meter.
De volgende morgen dwars door de woestijn verder gereden richting Foum-Zguid. Onderweg kruisen we de Lac Iriki. Dit is een opgedroogd meer en je rijdt daar over een mengsel van zout en modder. Rondom zien we diverse fata morgana's. Vlak voor Foum-Zguid is een post voor paspoorten controle. De grens met Algerije ligt midden in de woestijn waardoor grenscontrole daar heel lastig is. Gelijk na de controlepost is de weg weer verhard. Bij de meesten in de groep zie je de blijdschap dat ze weer in de bewoonde wereld terug zijn. De weg van Foum-Zguid naar Âït-Benhaddoù gaat dwars door de Anti Atlas heen en is hier van een nog grotere schoonheid dan de passage tussen Agdz en Zagora.
In Âït-Benhaddoù staat een van de mooiste Kashba's van Marokko. Ze staat op de Unesco lijst van bedreigde monumenten staat. In de Kashba zijn diverse films en er is in de afgelopen jaren heel veel aan gerestaureerd. De Kashba is gebouwd tegen een heuvel aan. Op de top van de heuvel staan de restanten van een opslagschuur voor ondermeer graan, geheel opgetrokken uit klei.
In Âït-Benhaddoù staat onze buschauffeur op ons te wachten. De volgende morgen verlaten we Âït-Benhaddoù en steken de High Atlas over naar Marrakech. Boven in de pas stoppen we in het dorp Taddert waar we in het restaurant eten waar Michael Palin op zijn reis door de Sahara ook heeft gegeten.
Vanuit Taddert rijden we door naar Marrakech, daar aangekomen heeft de buschauffeur moeite om het hotel te vinden. Op een gegeven moment begint iedereen zich er mee bezig te houden wat de buschauffeur heel amusant begint te vinden en daarbij allerlei zijwegen gaat inslaan. Uiteindelijk komen we dan bij het hotel aan en nadat we de bagage naar de kamers hebben gebracht vertrekken we gelijk naar de grootste attractie van Marrakech, het Djemaa el-Fna plein gelegen in de Medina. Het avondeten gebruiken we in een restaurant welke geheel in bedoeïenen stijl is opgebouwd maar toch net niet helemaal gezien de wijn die rond gaat. De volgende morgen hebben we nog alle tijd voor een bezoek aan het Djemaa el-Fna. Wij zoeken een hoge plaats op waar vandaan we ongestoord alles goed kunnen bekijken. Na het middageten vertrekken we richting Casablanca voor de vlucht richting Frankfurt.

 

 

Foto album

In het fotoalbum staan korte beschrijvingen bij elke foto.
Alle foto's zijn het eigendom van Delosgaia en mogen zonder schriftelijke toestemming in geen enkele, vorm gebruikt worden.
All the pictures are the property of the owners of Delosgaia and may not be used or sold without written permission of Delosgaia.
@ Copyright of Delosgaia

default image
 

 

Overzichtskaart

Aan de linkerkant staan de locaties in Marokko waar we door heen hebben gereisd. Klik op een link en de omschrijving en plaats verschijnt op de map.
Google map werkt gelijk als Google Earth. De kaart staat standaard op satelliet foto mat het wegennet als overlay. Oriëntatie in dit uitgestrekte land blijft dan nog steeds mogelijk. Inzoomen kan op twee manieren, dubbelklikken met de linkermuisknop of op de + aan de linkerkant van de map te klikken. Uitzoomen gaat gelijk, alleen dan dubbelklikken met de rechtermuisknop of op de - links in de map te klikken.